Onderzoek: complotdenker zou het liefst zelf samenzweren

Pijnlijk nieuws voor mensen die geloven dat 9/11 een ‘inside job’ was, de maanlanding in een tv-studio opgenomen werd en Obama zijn geboortecertificaat heeft vervalst. Psychologen van de Universiteit van Kent hebben deze maand vastgesteld dat complotdenkers zelf een Machiavellistische mentaliteit hebben. Zij dromen ervan om als machthebber de burgerij te belazeren voor een hoger doel.


Volgens de onderzoekers Karen Douglas en Robbie Sutton treedt bij complotdenkers “psychologische projectie” op, de neiging om de eigen houding toe te dichten aan anderen.

189 studenten werden in het onderzoek langs de zogeheten Machiavelli-meetlat gelegd, met stellingen als ‘de beste manier om mensen naar je hand te zetten, is te zeggen wat ze willen horen’. Daarna moesten de studenten op een schaal van 1 tot 7 aangeven hoe waarschijnlijk een bepaalde samenzweringstheorie is. De uitkomst: mensen met een ‘lagere’ moraal zijn eerder aanhanger van een complottheorie dan mensen die van nature eerlijk zijn. In het British Journal of Social Psychology beschrijven Douglas en Sutton het krachtig: “De overtuiging ‘ze hebben het gedaan’ is ingegeven door de perceptie ‘ik zou het doen’.”

De psyche van complotdenkers is eerder onderzocht. Het tijdschrift Miller-McCune wijst op een studie uit 2007 van Patrick Leman. Volgens de Britse psycholoog voorzien complottheorieën in een gevoel van veiligheid en voorspelbaarheid. Dat is aantrekkelijk voor mensen die niet kunnen leven met een instabiele omgeving.

Gepubliceerd: NRC