Hommeles in studentenhuizen

Samen eten, uitgaan en filmpjes kijken; dat is zo ongeveer het beeld dat buitenstaanders van ‘de student op kamers’ hebben. Maar hoe gezellig het ook kan zijn in een studentenhuis, in de praktijk blijkt dat de gedeelde douche, keuken en toilet voor grote drama’s kunnen zorgen.

Woningcorporaties hebben beleid voor burenoverlast, veel van hen hebben zelfs professionele bemiddelaars en ondersteunen huurders met gerechtelijke procedures. Maar als het gaat om huisgenotenoverlast – bijvoorbeeld studenten die elkaar het huis uit irriteren – dan staan de studenten er vaak alleen voor.

Probleemsituatie 1
Yvette, die niet met haar eigen naam in de Sax wil, weet er alles van. Vier maanden geleden kreeg ze als bewoner van een Deventer studentenflat een nieuwe huisgenoot, die we om privacyredenen Michael zullen noemen. Hoewel de verhuurder – woningcorporatie Rentree te Deventer – studenten de vrijheid geeft huisgenoten zelf uit te kiezen, hebben Yvette en haar medebewoners het erop aan laten komen dat woningcorporatie Rentree iemand plaatste. Achteraf niet zo’n geslaagde zet, want Michael blijkt een onhandelbare, luidruchtige sloddervos met ook nog eens de verkeerde vrienden.

“Meestal komt ‘ie om drie uur ‘s middags zijn bed eens uit en ’s avonds is het regelmatig tot een uur of twee lawaaierig. Hard praten, lachen en harde muziek. Het wordt pas rustiger als ik er wat van zeg of op de muur bonk”, vertelt Yvette. Volgens haar zijn de vrienden van Michael geen zuivere figuren. Zij en Simon – haar andere huisgenoot – hebben het vermoeden dat Michael en zijn vrienden verantwoordelijk zijn voor enkele diefstallen in de flat. Onlangs verdwenen van Simons bureau tientallen euro’s en uit twee kamers op andere verdiepingen werd elektronica gestolen.

De studentenflat – waar de kamerdeuren altijd voor iedereen openstonden – s nu niet meer wat het geweest is. Bij Yvette is het nu zelfs zo erg dat als ze gaat douchen, ook haar kamerdeur op slot gaat. “Ook ’s nachts slaap ik met mijn kamerdeur op slot, omdat ik me gewoon niet veilig voel met al die mensen over de vloer.” Wat Yvette nog het meest irriteert, is de smeerboel die Michael veroorzaakt. “Hij doet helemaal niets in huis, heeft nog nooit schoongemaakt en volgens mij de afgelopen vier maanden maar één keer afgewassen. Etensresten blijven af en toe wel langer dan een week staan als wij het niet weggooien.”

Volgens Ine Rensen, verantwoordelijk voor Studentenhuisvesting (SHD) bij de Deventer woningcorporatie Rentree, komen berichten over diefstal en conflicten zelden bij haar terecht. “Het verhaal over de onhandelbare huisgenoot en of wij, Rentree, deze eruit kunnen zetten heb ik nooit eerder meegemaakt in de bijna 14 jaar dat ik dit werk doe.”

Nu is het zo dat Yvette Rentree niet gevraagd heeft Michael eruit te zetten, maar volgens haar is de woningcorporatie wel op de hoogte van de situatie. “Ik heb een paar weken terug contact opgenomen met Rentree. In eerste instantie voor wat anders, maar toen heb ik dit probleem ook gelijk voorgelegd. Er werd begripvol op gereageerd en ik heb afgesproken dat wij hem aanspreken op zijn gedrag en als dit niet helpt weer contact op te nemen met Rentree.”

Inmiddels is Michael door Simon aangesproken op zijn gedrag, vooral op het schoonmaken. En Yvette heeft Michael laten weten dat hij verantwoordelijk is voor haar slaapproblemen. Tot ergernis van Yvette en Simon heeft Michael hier niets mee gedaan, maar er gloort hoop aan de horizon. “Hij zegt dat hij waarschijnlijk gaat verhuizen”, vertelt Yvette. “Dit wacht ik dus nog even af.”

Probleemsituatie 2
Wat ook wel eens problemen wil opleveren, is het beginnen van een relatie met een huisgenoot. Anne, een Deventer studente, vertelt. Tegen het einde van de relatie met Jack, haar ex-vriend, begon het gedoe al. “Hij wilde dat ik stopte met roken en probeerde dat af te dwingen door me vast te pakken en een brandende sigaret voor mijn gezicht te houden”, zegt Anne, “en hij probeerde me ook te dwingen tot seks”. Nadat ze de relatie verbroken had, begon Jack telkens op een negatieve manier aandacht te zoeken. “Hij bleef net zo lang voor mijn deur staan kloppen en schreeuwen, totdat ik reageerde. Ook zat hij aan de spullen van mij en aan die van een andere huisgenoot, betaalde hij de huisrekeningen niet, maakte hij nooit schoon en wel alles vies en opende hij brieven die niet voor hem bedoeld waren.”

Anne heeft er alles aan gedaan om dit probleem binnenshuis op te lossen, maar uiteindelijk kon ze niet anders dan Rentree inlichten over de situatie. “Rentree heeft mij goed geholpen. Ze hebben mij kamers aangeboden en uiteindelijk heb ik een mooie kamer gevonden”, aldus Anne. Ondanks al het leed dat Jack haar heeft aangedaan, heeft ze er begrip voor dat Rentree hem er niet uit heeft gezet. “Rentree kan hem er niet uitgooien, omdat hij gewoon zijn huur betaalt.” Ook de huisgenote van Anne is met hulp van Rentree verhuist.

Huisgenotenoverlast geen prioriteit
Stappen tegen Jack of Michael heeft de woningcorporatie nooit ondernomen. De enige weg die Rentree in dit soort situaties kan of wil bewandelen, is die van het adviseren van slachtoffers en het bemiddelen in het zoeken naar andere woonruimte.

Sandra van Vreeswijk, de persvoorlichtster van Rentree, heeft grote moeite met de bewering dat haar organisatie verantwoordelijk is voor studenten die het woongenot van andere huisgenoten aantasten. “Ik durf zo niet te zeggen of Rentree beleid heeft voor woongenot binnenshuis.” In het geval van burenoverlast is Rentree een stuk opener en neemt de corporatie zelfs verantwoordelijkheid voor de oplossing van het probleem. “Ieder leeft graag op een prettige manier. Soms is de levensstijl van de één storend voor de ander. Ergernissen tussen buren kunnen uitgroeien tot burenoverlast. Heeft u te maken met burenoverlast? Mogelijk kan Rentree u daarbij helpen”, aldus een tekst op de website. In een aparte folder schrijft Rentree dat ze samen met Buurtbemiddeling gesprekken organiseert tussen betrokkenen. “U wilt graag op een manier leven die u prettig vindt. Natuurlijk heeft u daar recht op, zoals ieder ander. (..) In uitzonderlijke gevallen kan een gerechtelijke procedure uitkomst bieden.”

Waarom een corporatie niet hetzelfde beleid voert voor huisgenotenoverlast, daarvoor heeft Irene van den Broek – voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) – wel een verklaring. “Het wettelijke verschil kan zijn dat er bij studenten door gaans sprake is van een gehuurde onzelfstandige eenheid – dus met gedeelde douche, keuken, toilet – en dat er bij burenoverlast sprake is van twee zelfstandige eenheden die boos op elkaar zijn. Je kunt je buurman wel verbieden om bij ‘m langs te komen, maar een huurder in een huurcomplex met een gedeelde keuken kan een andere huurder niet verbieden om te koken in de keuken. Hij heeft daar ook recht op.”

Ook voor Aedes, de brancheorganisatie voor woningcorporaties, is huisgenotenoverlast geen thema waar ze zich mee bezighoudt. Persvoorlichtster Erna Bosschart heeft daar wel een verklaring voor: “Hier in Nederland houden we er niet van als instellingen zich met het privéleven van mensen kunnen gaan bemoeien.” Volgens Bosschart is het beter als studenten met elkaar in gesprek gaan. “Met of zonder hulp van de corporatie. Bij een vraag zullen corporaties overigens vaak bereid zijn om te bemiddelen, veel van de corporaties hebben zelfs
mediators in huis.” Bosschart zegt geen inzage te hebben in de meldingen over conflicten in studentenhuizen. “Meldingen leiden ook zelden tot uitzetting”, voegt ze eraan toe. “In 2005 werden ruim 23.000 rechterlijke vonnissen uitgesproken om iemand uit te zetten, daarvan zijn ongeveer 8000 huurders echt uitgezet. Het aantal meldingen zal met gemak het vijfvoudige zijn van het aantal rechterlijke vonnissen.”

Waarom overlast zelden tot uitzetting leidt, komt volgens Bosschart door de wet. “Die zegt dat een corporatie alleen in actie kan komen als er structureel melding wordt gemaakt van overlast door buren bij de politie. Een huurcontract beschermt de huurder tegen uitzetting. Ernstige overlast is een reden om iemand uit zijn of haar woning te zetten, dus die overlast moet een aantoonbaar structureel karakter hebben om tegen te kunnen optreden.”

Leveren van woongenot
Irene van den Broek zegt dat er “met enige regelmaat meldingen binnenkomen” over huisgenotenoverlast. “Hierbij kan je denken aan problemen als structureel weigeren schoon te maken, agressieve huisgenoten en geluidsoverlast.” Ze wijst de woningcorporaties erop dat zijzelf ook gebaat zijn bij een goede sfeer in huis. “De verhuurder heeft hier ook een wettelijke plicht: het verzorgen en leveren van woongenot. Als dit genot wordt verstoord door een huurder kan de verhuurder verplicht zijn om hier wat aan te doen, in de meest vergaande vorm is dat het contract van de huurder opzeggen op grond van slecht huurderschap.”

Van den Broek begrijpt dat het huurcontract – “dat gelukkig goede bescherming biedt” – roet in het eten kan gooien. “Wat beter werkt is als de verhuurder als bemiddelaar optreedt, omdat iemand het huis uitzetten in de praktijk bijna onmogelijk is. En verder is het natuurlijk ook de verantwoordelijkheid van de studenten zelf om onderling goede en duidelijke afspraken te maken met een nieuwe huurder en indien mogelijk, invloed uit te oefenen op wie er bijkomt in huis als nieuwe huurder.”

Download de pdf van het magazine

Gepubliceerd: Magazine Sax