Weerwoord op Maagdenhuisbezetters – studenten moeten gewoon studeren

Mark Rutte – de staatssecretaris die zelf 7,5 jaar over zijn studie deed – is protesterende studenten tegemoet gekomen. Toch schaart niet iedere student zich achter de ‘Maagdenhuisbezetters’ die lang en goedkoop willen studeren. “Stel je prioriteiten”, “er is meer dan de studievereniging en de kroeg”, “doe iets met je leven, kansloze muts!”. Sax interviewde studenten die menen dat “studenten gewoon moeten studeren”.

Populair is het kabinet niet. Volgens een peiling van Maurice de Hond is de actiebereidheid onder de Nederlanders 38 procent, het hoogste in tien jaar tijd. Het draagvlak voor het regeringsbeleid is gedaald tot 20 procent, terwijl de coalitiepartijen meer dan de helft van de zetels bestieren in het parlement. Begin oktober vorig jaar bracht die onvrede een paarhonderd duizend mensen op de been. Maar waar het toen ging om een protest van ouderen tegen ‘langer werken’, ging de bezetting van het Maagdenhuis om een protest tegen ‘korter studeren’.

Generatiekloof
Voer voor sociologen dus, want er is niet alleen een kloof tussen burger en overheid, langzamerhand begint er ook een generatiekloof gestalte te krijgen. Jongeren die het niet rechtvaardig vinden dat zij op moeten draaien voor de ‘oude dag’ van een vergrijzende babyboom, en ouderen die vinden dat zij recht hebben op voorzieningen waarvoor zij jarenlang sociale premies opgehoest hebben. Deze tweestrijd leek ook de rode draad in het studentenprotest tegen de plannen van staatssecretaris Rutte van Onderwijs. De studentactivisten wezen hem er spottend op, dat hij zelf 7,5 over zijn studie geschiedenis heeft gedaan en daar eerder over zei er ‘veel profijt’ van te hebben gehad. Met dat ‘profijt’ moet het maar eens afgelopen zijn, meent diezelfde bewindsman. De ‘eeuwige student’ is hem een doorn in het oog. Dat kost de samenleving handenvol geld en daar mag de student zich best bewust van zijn, financieel welteverstaan. Zijn oorspronkelijk plan hield in dat studenten 5,5 jaar krijgen om hun studie af te ronden. Doen ze er langer over, dan zou hun collegegeld niet meer 1500 euro bedragen maar een verdrievoudiging ervan.

Boete en nachtje cel
De Maagdenhuisbezetting van eind februari werd breed uitgemeten in de landelijke pers. Het bestuurlijk centrum van de Universiteit van Amsterdam is dan ook niet de eerste de beste locatie. Het is onlosmakelijk verbonden met de vijf dagen durende bezetting in 1969, toen studenten inspraak eisten in het universiteitsbestuur. Dit keer duurde de bezetting slechts zeven uur, de ME werd opgetrommeld en bijna tweehonderd activisten werden getrakteerd op een nachtje cel én een boete van 75 euro. Dat de staatssecretaris niet de moeite nam om naar het bezette Maagdenhuis af te reizen en aan zijn beleid vast hield, ging de studenten niet in de koude kleren zitten: tweeduizend studenten verzamelden zich twee maanden later op het Plein in Den Haag. “Oprutte”, scandeerden ze. En “Ienemienemutte, weg met Rutte”. Op een spandoek – vergezeld met een rode SP-tomaat: “Rutte wil magnetronstudenten, snel en smakeloos.” Hoewel Rutte bij de Maagdenhuisbezetting veilig thuis bleef, toog hij deze keer wel af naar het hol van de leeuw.

Temidden van de menigte ging hij in debat met studenten en in zijn toespraak kwam hij de studenten tegemoet: de grens van 5,5 jaar studeren voor 1500 euro per jaar schoof hij op naar zes jaar, en na die 6 jaar wordt het collegegeld niet verhoogd naar 4500 maar naar 3000 euro.

“Genieten van hun studentenleven”
Toch keert lang niet iedere student zich tegen Rutte’s onderwijsbeleid. Studente Monique Braam (22) meent dat studenten “gewoon moeten studeren”. Zelf verwacht ze 4,5 jaar over haar studie te doen, maar als ze er langer over doet dan wil ze best wat meer betalen. “Ik ken iemand die van studiefinanciering geniet, terwijl ze geen klap uitvoert. Ze ligt de hele dag in haar bed te stinken en ’s avonds is het zuipen en feesten. Dan denk ik van: doe iets met je leven, kansloze muts.” Ook Rian van Zijverden (23) die in Deventer als student staat ingeschreven, kent er “genoeg” die vertraging oplopen, omdat ze “genieten van hun studentenleven”.

Toch denkt Rian dat er bij “de lamballen” – zoals hij luie studenten noemt – uiteindelijk het besef komt dat er “net iets meer is in het leven dan de studentenvereniging en de kroeg”. Ook Marinus (19) is die mening toegedaan: “Het zijn vooral eerstejaars die het studeren als feestperiode zien. ‘Plebs’ die hun eigen leven belangrijker vinden dan school. Ze kunnen geen prioriteiten stellen.” Prioriteiten dus. Maar is de studententijd nu niet juist de periode dat jongeren hun visie kunnen verbreden of talenten op andere terreinen kunnen ontplooien? “Misschien wel”, zegt Monique, “maar voor bestuursfuncties en andere relevante dingen kun je gewoon een extra jaar stufi krijgen, of vrije studiepunten. Wil je meer doen, dan is dat voor je eigen rekening.” Marinus: “Tuurlijk mag je er wat bij doen, maar als het maar niet ten koste gaat van je studie. Je kunt voor bijbaantjes kiezen, maar lenen is ook een optie. Dan haal je het misschien wel in vier jaar en kun je het erna terug betalen.”

Zieken en gehandicapten
Er van alles bijdoen, of gewoon lui zijn, vinden Monique, Rian en Marinus geen legitieme reden voor studievertraging. Maar hoe zit het dan met studenten die om gezondheidsredenen vertraging oplopen? Iets waar Koen van der Hees (23, vijfdejaars student) zich zorgen om maakt. Hij was aanwezig bij het protest in Den Haag en werd geïnterviewd door dagblad Trouw: “Ik hoor Rutte niet over zieken en gehandicapten. Ik ben zelf een poos ziek geweest, waardoor ik vertraging heb opgelopen. Toch moet ik meer betalen straks.” Die vlieger gaat volgens Rian niet op. “Ik ben er ook een jaartje tussen uitgeweest, vanwege mijn ADHD. Dat is een concentratiestoornis, waardoor ik mijn energie moeilijk kan doseren.”

Rian is blij met de manier waarop de hogeschool daarmee is omgegaan: “Ik ben en wordt goed begeleid op dit gebied. Ik heb regelmatig contact met de decaan. Hij heeft zich bereidwillig getoond om een passende oplossing voor mijn situatie te vinden. Ik krijg nu een jaar extra studiefinanciering en kan mijn opleiding gewoon afronden.”

“Werken gaat ten koste van je studie”
Het probleem van de lange studieduur van veel studenten is volgens Rian dat onderwijsinstellingen de student als consument zien, Rian pleit voor een “bonus voor snelle studenten”, maar een “financiële sanctie zoals minder studiefinanciering of hogere studiekosten” wijst hij af. “Dat lijkt me geen oplossing, want daarmee dwing je de student meer te gaan werken en dat gaat nog meer ten koste van de studie.” Hoewel Marinus de acties van de proteststudenten afwijst, heeft hij wel eens meegelopen in een demonstratie. “En niet voor de lol”, benadrukt hij, “maar echt omdat ik tegen het beleid was, namelijk de abortuswet.” Monique Braam heeft nog nooit meegelopen in een demonstratie, want volgens haar heeft staken weinig zin. ‘Als de politiek iets wil, doet ze dat toch wel’. Toch lijkt het erop, gezien de concessies van Rutte, dat een studentenprotest op zijn tijd wel degelijk de moeite loont.

Gepubliceerd: Magazine Sax