Integriteit en discretie

Vóór het begin van het einde van Rob Oudkerk, 10 januari 2004, waren haar columns mij nog nooit onder ogen gekomen.

Reden dus om me in sneltreinvaart door het oeuvre van Parool-columniste Heleen van Royen heen te werken.

Al snel kwam ik hortend en stotend in een lezersimpasse terecht. Mevrouw van Royen schrijft voornamelijk over haar eigen navel en alles wat daar omheen huppelt. Ze weet met ellenlange conversaties, doodsaaie anekdotes en avonturen van het kaliber “ik stond vanochtend bij de tramhalte” vele Parool- en Planet.nl-lezers te amuseren. Een knap kunstje!

Ondergeschoven kindje
Al op de lagere school had deze dagboek-columniste de drang om al haar belevenissen publiek te maken. Op Planet.nl schrijft een oud-klasgenootje in reactie op haar column: “Ook toen je nog geen BN-er was heb ik familie en vrienden regelmatig verteld over dat meisje van toen met die grote bril die op maandagochtend in het kringgesprek bij meester Bohte altijd zeer vermakelijk en schaterlachend over haar weekend-belevenissen vertelde.”

De column waarop het oud-klasgenootje reageert, is een roerende brief dat “het meisje met de grote bril” schrijft aan haar overleden vader: een naar erkenning hunkerend relaas over carrièresuccessen (“Ik heb meer dan honderdduizend Godinnen van de jacht verkocht en ook nog een zooitje columnbundels. Ben je trots op me?” ) dat een traumatische jeugd van miskenning uit de doeken doet (“Dat lijkt me dan zo leuk, als jij in de zaal zou zitten bij een optreden.” ). Van Royen heeft in het delen van haar dagelijkse beslommeringen met een groot publiek een zelf-therapeutische werking gevonden en er haar professie van gemaakt. Op zich niets mis mee, zou je denken.

Lekken
In haar schrijfsels over dingen als gekibbel met haar dochter Olivia of mislukte pogingen van haar man, SBS6-presentater Ton van Royen, om te stoppen met roken zal zij zich hoogstwaarschijnlijk niet onthouden van enige zelfcensuur. Over zaken als “door-het-huis-vliegend-servies” en “slaande ruzies” lezen we immers niets, waarvan ik overigens verwacht dat het in een huwelijk met een van zich af krabbende Heleen eerder regelmaat dan uitzondering is. Maar, als deze Heleen, gewapend met notitieblok, eenmaal over de drempel van huize van Royen stapt, is zij de achterklap van alle aan haar toevertrouwde zoetsappige privé-bekentenissen. Een wolf in schaapskleren, de lekkende vrouw die zich schuilhoudt tussen een zwerm vrolijk huppelende huismoeders uit de TENA LADY®-reclamespot. De openheid van ex-wethouder Oudkerk (“Ik hou van porno. Als ik klaar ben met werken, surf ik altijd even langs Hookers.nl. Leuke site is dat!” ) was voor Van Royen olie op het vuur. Haar roddeldrift stond in lichterlaaie: “Ga vooral door, Rob. Dit wordt een column!”.

Integriteit en discretie
“Is een politicus die naar de hoeren gaat strafbaar? Nee. Kan een politicus die naar de hoeren gaat in de problemen komen? Ja. Gaat het ons wat aan of een politicus naar de hoeren gaat? Lees en oordeel zelf.” Met deze vraag- en antwoord-dialogen steekt van Royen in navolging op haar eerste roemmakende column van wal. De vraag “of het ons wat aangaat” is een moreel dilemma waar ethische waarden als integriteit en discretie aan te pas komen. Verrassend genoeg zijn dit juist de woorden waar Van Royen haar Oudkerk-columns mee betiteld heeft.

Omstreden maar legale vrijetijdsbesteding
Als we de, in een later stadium onthulde, informatie over de bezoekjes van Oudkerk aan de omstreden tippelzone aan de Theemseweg buiten beschouwing laten (een broedplaats van verslaafden, illegaal geronselde prostituees, gestoorden en uitschot), kon Oudkerk politiek en wettelijk gezien niet verweten worden dat hij buiten de deur snoepte. Feit is wel dat zulk soort schuine vrijetijdsbesteding een politicus in de problemen kan brengen, omdat bekrompen fatsoensrakkers daar nou eenmaal “moeite” mee hebben.

Wie is er met deze privé-informatie gediend?
Van Royen had zich dus ook moeten afvragen: “Wie is er met deze privé-informatie gediend?”. Ze had kunnen voorzien dat het hoge taboegehalte van hoerenbezoek Oudkerk’s functioneren als wethouder feitelijk onmogelijk zou maken en had daarom moeten afzien van publicatie: wat Oudkerk vertelde wat hij deed was legaal en had niets te maken met zijn rol als bestuurder, ook niet als “voorbeeldfunctie”. Ze diende haar eigen zucht naar roem en het voyeurisme van vele Nederlanders, beschadigde daarmee het gemeentebestuur en ontnam Amsterdam een bestuurder met een groot draagvlak onder de bevolking.

Borrelpraat en privacy
Over de kwestie of Oudkerk aan van Royen heeft verzocht de borrelpraat privé te houden hebben de twee een meningsverschil.

Oudkerk in zijn persconferentie: “Ik ben een gewone Amsterdammer. Die praat in de kroeg niet met een columniste of presentator, maar met mensen met wie hij bevriend is. Het gesprek was privé. Dat heb ik ook gezegd.”

Van Royen in het Parool: “Gelul. In de garage heeft Oudkerk alleen gezegd: ‘Ik lees het wel.’ En ik heb niet beloofd dat ik zijn naam niet zou publiceren.”

Wie er in dit geval gelijk heeft doet eigenlijk niet terzake. Van Royen had gewetensvol moeten handelen. Ze had Oudkerk alvorens het stuk te publiceren een concept moeten laten lezen om expliciete toestemming te vragen, of op zijn minst de conversatie moeten anonimiseren. De Studio Sport-presentator Tom Egbers, ook aanwezig bij het kroeggesprek, stelde voor een “wethouder van een middelgrote stad uit het oosten van het land” te laten figureren in de toen nog te schrijven column. Dat het met het morele bewustzijn van Van Royen niet snor zit blijkt wel uit haar verweer. Ze stelt dat haar daad een barmhartige is, omdat zij met haar column Oudkerk uit de kast heeft geholpen en hij daarom niet meer chantabel is. Een krommere redenering heb ik in tijden niet gehoord.

Tendentieuze riooljournalistiek
Publiek maken van privé-aangelegenheden: Heleen van Royen heeft er al van jongs af aan een staaltje van. Ze heeft zich met haar column over Oudkerk verlaagd tot tendentieuze riooljournalistiek. Gretig maakt zij misbruik van de dichterlijke vrijheden die columnisten hebben, om zodoende feiten en fictie ontoelaatbaar door elkaar te mixen en uitspraken te verbasteren tot zinsneden die amuseren. Waarden als integriteit en discretie, waar ze paradoxaal genoeg haar Oudkerk-columns mee betitelde, zijn haar als journaliste vreemd. Gezien de erkenning die Van Royen heeft gemist in haar jeugd, en de daaruit geboren drang om alles wat privé is publiek te maken, kunnen we haar in die zin niets kwalijk nemen.

Vernietigend offensief
Heleen van Royen is nu definitief toegetreden tot de pseudo-journalisten, die met een beroep op vrije meningsuiting onbekommerd inbreuk maken op de privacy en reputatie van mensen en het als hun roeping zien het privé-leven van gezagsdragers en andere bekende mensen in beeld te brengen. Als de hoofdredactie van het Parool zichzelf als uitgever van een kwaliteitskrant nog serieus wil nemen, doet zij er verstandig aan het arbeidscontract met Van Royen te beëindigen. Bladen als Privé, Weekend en Story staan namelijk te springen om talentvolle roddeltantes. Laat haar samenwerken met paparazzi-fotograaf Joop van Tellingen en je hebt een vernietigend offensief tegen ambtsdragers die met hun privé-leven publiekelijk kapot te maken zijn!

Gepubliceerd: Politiek-actie.net