Google zoekt mogelijkheden om radicalisering te bestrijden

Radicaliseren doe je op internet. Met een enkele zoekopdracht zit je op een jihadistisch of nazistisch forum. Google trekt zich dat aan en organiseerde een top om over dit probleem van gedachten te wisselen. Zelf gelooft het bedrijf dat technologie ook een rol kan spelen in het deradicaliseren van mensen.


In Dublin kwamen van 26 tot 29 juni mensen bijeen die gevaarlijke ideologieën aanhingen maar inmiddels hebben afgezworen. Oud-strijders van de Colombiaanse terreurgroep FARC deelden hun ervaringen, beleidsmakers en geleerden discussieerden.

De beste ideeën worden later dit jaar gepubliceerd. Maar verwacht geen lijstje actiepunten, zei Jared Cohen, de organisator van het congres en hoofd van de denktank Google Ideas.

Hoe radicaliseert een internetter?
Fundamenteler is de vraag of Google zich hier wel mee moet bezighouden. Wie is Google om te bepalen wat wel en niet door de beugel kan? Wordt het zoekvenster niet gekleurd als zoekresultaten gecensureerd zijn? Wat als het bedrijf zich bemoeit met het Midden-Oosten – uitingen waar je in het ene land om verketterd wordt, zijn in het andere land weer gangbaar. Vooralsnog lijkt het er niet op dat Google de censuurroute wil bewandelen. Cohen koos ervoor om eerst wat vragen op te werpen.

“Waarom besluit een dertienjarige jongen uit een goede wijk van LA zich aan te sluiten bij een bende? Wat brengt een scholier ertoe om zich te voegen bij neonazi’s die discriminatie verheerlijken? Waarom verlaat een jonge vrouw in het Midden-Oosten haar familie om een zelfmoordaanslag te plegen?”

Wie dat eenmaal helder heeft – via interviews, onderzoeken in het veld of analyses van internetgedrag – kan een strategie bedenken om mensen weg te houden van gewelddadig extremisme.

Doelgroep kan gestigmatiseerd worden
Cohen is echter weinig concreet over Google’s eigen ideeën, maar spreekt wel in termen van “bestrijden”. Eerder werkte hij bij het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Daar kreeg hij in 2009 op zijn kop omdat hij Twitter had verzocht onderhoudswerkzaamheden uit te stellen. Activisten gebruikten het medium namelijk om mensen te mobiliseren voor een straatbetoging tegen de herverkiezing van de Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad. Onderhoud aan Twitter.com zou roet in het eten kunnen gooien. Volgens het tijdschrift The New Yorker eiste het Witte Huis Cohens ontslag, omdat het verzoek uitgelegd zou kunnen worden als een ongewenste inmenging in binnenlandse aangelegenheden.

William McCants, adviseur terreurbestrijding bij de Amerikaanse overheid, waardeert de maatschappelijke betrokkenheid van Google. Tegelijkertijd is hij sceptisch. “Programma’s die zich richten op het voorkomen van radicalisering, kunnen ook averechts werken”, schrijft hij op de website Foreign Policy. De doelgroep kan zich gestigmatiseerd voelen, vooral moslims in het Westen.” De Britse regering heeft volgens hem onlangs gezegd dat het koppelen van terrorismebestrijding aan integratiebeleid schadelijk blijkt. “Bovendien: slechte overtuigingen zijn veel lastiger aan te pakken dan slecht gedrag.”

Gematigde opinies aanbevelen
Wel is McCants buitengewoon geïnteresseerd in het zoekgedrag van Google-gebruikers. In zijn eigen onderzoek op forums kwam hij niet verder dan het beschrijven van de leesgewoonten, nieuwsvoorkeuren en verblijfplaatsen van radicale internetters. “Stel je voor wat je zou kunnen leren van hun zoekopdrachten.” Als dat soort gegevens geanonimiseerd zijn, hoeft het wat McCants betreft de privacy niet in de weg te staan.

In ieder geval biedt het volgen van radicale internetters ook de technische mogelijkheid om ze met meer gematigde opinies in contact te brengen. Vergelijk het met de hotelaanbiedingen die tevoorschijn komen als je zoekt op een plaatsnaam. Of de boeken die Bol.com aanbeveelt op basis van eerdere aankopen. Iemand die zoekt op Mein Kampf zou bijvoorbeeld als tweede zoekresultaat het dagboek van Anne Frank kunnen krijgen. Techniek kan dus zeker een rol spelen in het bestrijden van radicalisering. Maar het is de vraag of Google zich wel moet bezighouden met goed en fout.

Gepubliceerd: NRC