Gebiedsgericht beleid veroorzaakt spanning politiek systeem

Of overheidsbeleid haar doelstellingen haalt is in grote mate afhankelijk van de politieke sturing. Zowel bij de beleidsvoorbereiding, als de uitvoering ervan.

We kunnen stellen dat gebiedsgericht beleid hier nog gevoeliger voor is, aangezien de participatie van het grote aantal actoren het geheel nog complexer maakt.

Een goede regisseur die aangeeft welke rol welke actor mag vervullen is een vereiste. Zeker voor interactief beleid is dit laatste van belang, omdat anders een botsing tussen de conventionele en de nieuwe politiek onvermijdelijk is.

Spanning tussen “primaat van de politiek” en “primaat van de praktijk”
Het Centrum voor Landbouw en Milieu (CLM) heeft onderzocht waarom gebiedsgerichte reconstructieprojecten vaak niet van de grond komen. Daarbij hanteert het onderzoeks- en adviesbureau de JEP-driehoek van Van Gestel. Dit model geeft de spanningsvelden aan binnen de beleidspraktijk van alledag. Uit de toetsing van het nieuwe reconstructiebeleid aan het model blijkt dat het grootste spanningsveld zit tussen de economisch-bedrijfsmatige benadering van de reconstructie en de politiek-maatschappelijke benadering. Omdat er zowel vastgehouden wordt aan het primaat van de politiek als de introductie van interactief beleid ontstaat er een spanning in het politieke systeem. De slechte regie van de provincie is hiervan de oorzaak.

Taakverdeling
De taakverdeling tussen de actoren heeft de provincie ogenschijnlijk goed geregeld. Provincies als regisseur, marktpartijen als partner in publiek-private samenwerkingsvormen en de burgers als leverancier voor bottom-up initiatieven. Het rijk meer op afstand als aanjager, overlegpartner, procesbewaker of achtervanger. Vertegenwoordigers van lokaal betrokken partijen hebben zitting in reconstructiecommissies. De uitvoering van dit toneel geeft helaas een somber beeld.

Slechte regie
In de praktijk vallen partijen vaak uit hun rol en willen ze zich overal mee bemoeien. De reconstructiecommissies weten vaak geen duidelijke keuzes te maken over de rol van de landbouw, omgevingskwaliteit en ruimtelijke inrichting in het gebied, omdat het ontbreekt aan goede politieke sturing. De huidige regierol van de provincie biedt te weinig ruimte voor flexibele gebiedsprogramma’s in een heldere organisatiestructuur. Een formeel-juridisch kader waarin de rol van iedere actor is vastgelegd ontbreekt.

Gedeputeerde Staten zijn op hun beurt vooral op gebiedsniveau betrokken via bestuurlijk overleg en plegen te weinig veldbezoeken naar projecten. Deze projecten worden op een vrij formele manier aangestuurd via de doelen die de provincie zichzelf heeft gesteld (Padt, CLM 2002). Dat laatste uit de provincie door plannen van reconstructiecommissies te koersen op botsing met streek- en bestemmingsplannen, terwijl juist bij de wet is vastgelegd dat het Reconstructieplan boven dit bestaande beleid staat. Met deze houding drukt de provincie vernieuwende ideeën vanuit de samenleving al bij voorbaat de kop in.

De regisserende rol van de provincie staat tevens op een te grote afstand van de mensen in het veld. Meer dan in het verleden is het nodig dat de provincie maatschappelijke belangen (h)erkent en het initiatief neemt wanneer besluitvorming dreigt vast te lopen. De manier waarop provincies nu de regie voeren in gebiedsgerichte projecten leidt tot tal van conflictpunten en bestuurlijke impasses.

Gepubliceerd: Politiek-digitaal.nl