De Zitting / Advocaat verrast door schuldbekentenis winkeldief

Een batterij aan instanties krijgt Mustafa S. niet op het rechte pad. En daarom wordt het volgens politierechter De Koning tijd dat hij eens “vastloopt”. Celstraf dus. Dat de 49-jarige man op de zitting eerst ontkende, terwijl hij maanden daarvoor al schuld heeft bekend, maakt de rechter boos.


“U weet hoe het hier gaat”, zegt de rechter bij binnenkomst. Zelf is hij al met pensioen, maar omdat de rechtbank Rotterdam elders een bijeenkomst heeft, valt hij even in. De rechter geeft officier van justitie Van Prooijen het woord. Zij legt Mustafa ten laste dat hij op 26 april 2010 een paar schoenen bij de Schoenenreus heeft gestolen. Instappers van 29,99 euro. En dat in zijn proeftijd. Drie maanden voorwaardelijke gevangenisstraf dreigen ten uitvoer te worden gelegd.

Plastic zak

Hoe zit dat met die schoenen, wil de rechter weten. “Ik wou pinnen”, stamelt Mustafa. “Maar de bewaker dacht dat ik weg zou lopen.” De rechter fronst. “Waarom dacht hij dat?” Mustafa zegt dat hij dat niet weet. “We zullen eens kijken”, vervolgt de rechter als hij een multomap openslaat.

“Bij de rechter-commissaris heeft u gezegd dat u ze al in een plastic zak had gedaan”, leest de rechter voor uit het dossier. Dat beaamt Mustafa. “Ja, gewoon kopen en meenemen.” Maar in het verhoor heeft Mustafa reeds schuld bekend. “U vertelde dat u geen geld had om dingen te kopen”, zegt de rechter. “En dat u de dag ervoor ook schoenen had gestolen.” Een gewoonte, zo verklaarde hij destijds. “Ik verkoop ze aan Turken en Marokkanen bij koffiehuis ‘t Zwaantje.”

Ander verhaal

De advocaat schrikt op. Ze lijkt verrast door deze verklaring. “Zou ik heel eventjes met mijn cliënt mogen overleggen?” De rechter verwijst haar en Mustafa naar de gang. Na tien minuten wordt de zitting hervat. Ditmaal met een verdachte die alle moed in de schoenen is gezonken. Hij verbergt zijn gezicht in zijn handen.

“Dit is een heel ander verhaal”, zegt de advocaat, doelend op de schuldbekentenis. “Hij schaamt zich diep. Er zijn ook allemaal mensen in de zaal. Hij wil graag opnieuw beginnen en zijn verhaal doen.” Mustafa komt meteen ter zake. “Ik heb er heel erg spijt van.” De rechter geeft daar een andere uitleg aan. “U zegt eigenlijk: ik heb ze gewoon gepikt.” Mustafa geeft dat nu op de zitting ook toe. “Ik vind het vervelend dat u hier eerst een onwaarheid hebt verteld”, zegt de rechter. Mustafa weet zich geen houding meer te geven. “Ja, is waar, maar…”

Antisociaal gedrag

“U heeft een behoorlijk strafblad”, weet de rechter. In 1982 ging Mustafa voor het eerst de fout in. “Waarom gaat het toch iedere keer weer mis?” Dat komt door de scheiding, verklaart Mustafa. In 2005 verloor hij daarmee ook zijn huis en het contact met zijn kinderen. “We zijn al vijf jaar verder. Het is dus nog steeds allemaal een puinhoop”, concludeert de rechter. Mustafa laat blijken dat niet alles tegenzit. Bij de gemeentereinigingsdienst Roteb kan hij regelmatig aan de slag.

Ondertussen wordt hij begeleid door de sociale dienst, de psychiatrische kliniek Het Dok, GGZ-instelling Bouman en een re-integratiebedrijf, dat hem een omscholingscursus bij ROC Zadkine in het vooruitzicht heeft gesteld. Maar veel verwacht hij daar niet van. “We krijgen geen subsidie.”

Mustafa krijgt van zijn behandelaars vijftig euro per week uitgekeerd. Voor zijn heroïneverslaving wordt hij met het afkickmiddel methadon behandeld. De rechter zucht. “U bent al bijna vijftig toch? Zo kunt u toch niet leven?!” Mustafa is niet geestelijk ziek, blijkt uit een psychologisch rapport. De rechter leest voor. “U ontwikkelt antisociaal gedrag door verslavingsproblematiek.” Een ander rapport rept over Mustafa’s ambities. “Uw toekomstideaal is miljonair worden”, zegt de rechter. “Maar daar moet nog wel wat voor gebeuren, geloof ik.”

De advocaat geeft de rechter een brief van GGZ-instelling Bouman. Daarin staan lovende woorden: Mustafa komt zijn afspraken na, is vriendelijk en heeft zich ingeschreven voor een inburgeringscursus. De brief overtuigt niet. “Het lijkt een beetje een herhaling van zetten”, vindt de rechter. “Het gaat allemaal heel langzaam.” Mustafa laat weten dat het hem spijt. “Maar dat heeft u weleens eerder gezegd”, antwoordt de rechter.

Voltooid delict

De officier haakt daar op in. “Ja, u heeft er spijt van en schaamt zich heel erg. Toch bent u in uw proeftijd weer de fout in gegaan. Het is een voltooide winkeldiefstal. De schoenen zaten al in uw tas. We hebben hier zittingen vol met winkeldieven. Het loopt de spuigaten uit. Eigenlijk ben ik er een beetje klaar mee.” Ze eist tenuitvoerlegging van de voorwaardelijke celstraf van drie maanden. En voor dit delict een maand er bovenop.

De advocaat bestrijdt dat er sprake is van een “voltooid delict”. Mustafa heeft de schoenen namelijk niet “ongestoord” kunnen bezitten. “Hij is vrijwel direct tegengehouden. De schoenen zijn niet de winkel uit geweest.”

Vastlopen

Ook vindt de advocaat dat de rechter de brief van de GGZ niet zomaar terzijde mag schuiven. “Die adviseert bij veroordeling geen gevangenisstraf op te leggen, maar een taakstraf. Na vrijlating zou hij een terugval kunnen krijgen. Dat terwijl hij nu in een positieve cirkel zit van behandeling en structuur.” Mustafa interrumpeert. “Ik heb erg spijt en ik schaam mij heel erg.”

De rechter is niet onder de indruk. Hij vindt dat Mustafa moet inzien dat het dievenpad uiteindelijk een doodlopende is. Een gevangenisstraf is daar volgens hem een prima uiting van. “Dan loop je vast.” Hij vonnist vier weken zitten voor de schoenendiefstal en een derde van de eerder opgelegde voorwaardelijke straf. “Dus twee maanden de gevangenis in.” En over dat schamen wil hij niets meer horen. “U schaamt zich ook niet om hier op de zitting een leugentje te vertellen.”

Hij die enig goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort wegneemt, met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen, is schuldig aan diefstal volgens artikel 310 wetboek van strafrecht.

Gepubliceerd: NRC