Daar staan we dan. Internationale media vergapen zich aan Oranjegedoe

Wat een smet op de democratie genoemd zou kunnen worden is internationaal gezien een bijzondere attractie. Retecommercieel, zou een producent zeggen. Maar dan moet het wel gezellig blijven! Media wereldwijd onderzoeken waarom wij dit weekend een ontroerend imperfect liedje zo hatelijk afzeken aan de wieg van het nieuwe koningschap.

Is het een complot van Twitterende taalnazi’s tegen taalarm campingvolk? Een afrekening, misschien, door zwaarmoedige republikeinen die Bachs cantates neuriën? Voor toekomstige historici zal het net zo’n hoofdpijndossier worden als de forensische omstandigheden tijdens de moordaanslag op Willem van Oranje in 1584.

‘Minder plechtig, vanwege calvinistisch erfgoed’

Niemand weet precies hoe het Koningslied op de trappen van het paleis kon sneuvelen, maar gelukkig worden er in dit land al serieuze pogingen tot sociologische duiding ondernomen. We worden nu weliswaar door de feestcommissie verplicht het lied te zingen, maar van verbroedering – het oorspronkelijke doel – is geen sprake meer. Verbroedering tegen de componist, dat dan weer wel. Over de grens tast men volledig in het duister. “Tienduizenden Nederlanders hebben gedreigd het land te verlaten in protest tegen een poplied over de inauguratie van de nieuwe koning”, merkt TIME met enige schrik op.

Hoewel het blad het heeft over een “ongebruikelijke mix van muziekstijlen” valt het niet over de tekst: terugvertaald klinkt ‘hou je veilig’ namelijk helemaal oké. Ter illustratie van de ophef haalt TIME maar de reactie aan dat het Koningslied doet denken aan ‘Noord-Koreaanse propaganda’. Een frame dat haaks staat op het alom gehoorde commentaar dat de koning een beter lied verdient. Propaganda, oké, maar dan wel van enige kwaliteit. De Financial Times waagt zich aan een analyse. De consternatie zou “typisch” voor Nederlanders zijn. “De Nederlandse monarchie is minder plechtig dan andere koninkrijken, als gevolg van het egalitaire calvinistische erfgoed.”

Ondanks het gedoe over het liedje, blijft er aandacht voor de constitutionele betekenis van de troonswisseling. Het internationale persbureau Reuters kwam vanmiddag met een groot artikel over de invulling van het informelere koningschap dat Willem-Alexander voorstaat. Dat werd tijd, klinkt in het artikel door. “In tegenstelling tot veel van hun Europese collega’s, hebben de Nederlandse koninklijke hoogheden hun invloed en rijkdom altijd gecombineerd met echte politieke macht, terwijl ze deden alsof ze het leven van de middenklasse leidden.” De Washington Post schreef eerder dat de kroonprins in zijn televisie-interview “de toon heeft gezet” voor een “informele monarchie”.

‘Wilhelmina enige man in Nederlandse regering’

In een portret van persbureau AFP wordt de mediacode en in het bijzonder Willem-Alexanders relatie met de pers uitgebreid besproken. “Die had een slechte start toen de kroonprins op 11-jarige leeftijd ‘all Dutch media go to hell’ schreeuwde.” (Een vertaling van ‘oprotten’.) Dat de aanstaande koning niet dol is op het journaille wordt nog eens geïllustreerd met het oprakelen van een interview uit 1997. Daarin beklaagde de destijds 30-jarige kroonprins zich erover dat een foto waarop hij bier drinkt zijn imago meer lijkt te beïnvloeden dan vier jaar voorbereiding op het hoogste ambt.

Dutchnews.nl, een Engelstalige website met Nederlands nieuws, wordt door buitenlandse media vaak als bron gebruikt. Vandaag publiceerde de site een mooi overzicht van de laatste zeven koningen en koninginnen, inclusief Willem-Alexander. Daarin staan tal van opmerkelijke feitjes. Bijvoorbeeld dat Willem III (1817-1890) een ongelukkig huwelijk had met zijn nicht Sophia van Württemberg. Op zijn 61ste hertrouwde hij met de 20-jarige Emma, met wie hij enkele jaren later de dochter en latere koningin Wilhelmina (1880-1962) kreeg. “Zij werd een symbool van Nederlands verzet tegen de Duitsers. Churchill noemde haar ‘de enige man in de Nederlandse regering’.”

De populariteit van de monarchie anno 2013 is een verdienste van Beatrix, aldus The Economist. Daarvoor, tot aan de inhuldiging in 1980 aan toe, ging het door zware stormen, weet het tijdschrift: “As latecomers to royalty, the Oranges have developed keen political antennae to shore up their position. Beatrix will leave the monarchy sounder than when she acceded. The crown weathered difficult times in the 1960s and ’70s. In 1966 protestors threw smoke bombs during Beatrix’s marriage to Claus von Amsberg, a German diplomat who had belonged to the Hitler Youth as a teenager. In the late 1970s her father, Prince Bernhard, was chastised for accepting over a million dollars in inappropriate payments from Lockheed, an aircraft manufacturer. Anarchists and squatters threw bricks at Beatrix’s inauguration in 1980, demanding public housing.”

‘We worden niet voor vol aangezien’

The Economist verbindt de troonswisseling in Nederland aan het uitblijven daarvan in Spanje. De Spaanse koning Juan Carlos (75) wordt geplaagd door schandalen, zoals het afschieten van een olifant, duistere handelsbetrekkingen en belastingontduiking. “Juan Carlos is op de troon gezet door een dictator, Francisco Franco, in 1975″, sneert het blad. De auteur beschrijft de koningsgezindheid van het Spaanse volk als een knipperlichtrelatie.

De Britse site Royalcentral.co.uk heeft een handig lijstje gemaakt van verschillen tussen het Nederlandse en Britse koningshuis. Eén van de grootste verschillen is de anciënniteit. De Britten hebben de afgelopen 1000 jaar 40 vorsten gehad, de Nederlanders slechts zeven in de afgelopen 200 jaar, Willem-Alexander alvast meegerekend.

In veel Engelse resultaten op troonsgerelateerde zoekopdrachten verschijnt een opiniestuk van oud-correspondent Max Westerman bovenaan. In The Wall Street Journal doceerde hij dat Nederland republikeinse wortels heeft en dat een monarchie in 2013 geen pas geeft. Hiermee deelde Westerman de Nederlandse discussie met een groot, internationaal publiek. Het artikel werd wereldwijd opgepikt en brak met het idee dat Nederlanders in polonaise achter een ongekozen staatshoofd aanlopen.

Een rondgang langs internationale media leert dat Nederland in staatsrechtelijke zin een curiositeit is. Noch de bejubeling noch de kritiek op de monarchie wordt goed begrepen. Een fenomeen waar het Nieuw Republikeins Genootschap zich de ogen uit de kop voor schaamt. “Het is kinderachtig, het is een sprookje. We worden in de wereld niet voor vol aangezien. Het wordt tijd om eens volwassen te worden.”

Gepubliceerd: NRC