Chinese schrijvers steunen? Haal hun boeken naar Nederland

Nederlandse schrijvers weigeren op de boekenbeurs in Peking te protesteren tegen censuur. Ze laten zich geen principiële button van Amnesty International opspelden. Begrijpelijk, want het is natuurlijk niet de bedoeling dat hun eigen werk straks geboycot wordt. Wie Chinese auteurs echt wil steunen, kan beter hun werk vertalen. Naar het Nederlands.

Op elke Chinese boekenplank staat een boek van een Westerse auteur, zei bestseller-schrijver Liu Xinglong dit weekend tegen persbureau AP. “Maar omgekeerd is dit niet het geval in Westerse huishoudens.” Chinese auteurs krijgen weinig erkenning in het buitenland, luidde de klacht.

Natuurlijk, hier in het Westen zijn we begaan met het lot van de tientallen schrijvers die in China gevangen zitten. Maar zouden we ze niet veel meer steunen als we de auteurs ook echt kennen? Verknocht raken aan hun werk, en dat gaan missen als ze opgepakt worden?

Snavel
De censuur in China is voor westerlingen vooral een abstracte kwestie. We weten dat er over bepaalde dingen niet geschreven mag worden, maar niet hoe daar over geschreven wordt. Neem Nurmuhemmet Yasin, een 38-jarige Chinees die al sinds 2004 vastzit. Reden: hij schreef een verhaal, na zijn arrestatie vertaald als Wild Pigeon, over een vogeltje waarvan het snaveltje tussen de tralies verbrijzeld raakte. Het regime bleek niet achterlijk: dit moest wel een metafoor zijn voor de gemuilkorfde burger. De eenpartijstaat bezorgde Yasin daarom hetzelfde lot als zijn vogeltje. Zijn computer, met honderden nog ongepubliceerde verhalen, werd in beslag genomen.

Handel
“Protesteren is dom en kortzichtig”, zei schrijver J. Bernlef, een belangrijke gast in China, vandaag in NRC Handelsblad. Net als Herman Koch, Midas Dekkers en Adriaan van Dis bespotten ze de actie van Amnesty, meldde correspondent Oscar Garschagen. Het risico van openlijk protesteren op een boekenbeurs is dat Nederlandse boeken voortaan helemaal niet meer door de censuur komen. Kluun wordt bijvoorbeeld al gekuist. Los van het economische belang, nemen Chinezen dan geen kennis van literatuur uit het vrije Nederland. Het is in niemands belang als die handel opdroogt.

Podium
Terug naar het verzoek van Xinglong. Het introduceren van Chinese schrijvers bij een Westers publiek heeft nog een voordeel. Een Westerse afzetmarkt geeft hen niet alleen een groter podium, maar ook die felbegeerde vrijheid van meningsuiting. Als Nurmuhemmet Yasin een grote schare Westerse fans had gehad, was hij misschien niet zo hard aangepakt.

Gepubliceerd: NRC