Ruil je freelancer in voor een Filippijn. Tarief: 1 euro per uur

Verdien je een boterham met marktonderzoek, reclame maken, illustreren, programmeren, Engelse teksten of boekhoudkundige klussen? Dan bedreigt oDesk.com, een marktplaats voor freelancers, jouw bestaan. Een slimme opdrachtgever ruilt je daar vandaag nog in voor een Chinees, Filippijn, Indiër of Bengalees. Die klaart de klus voor een paar dollar per uur.


Ene Angelica accepteerde zelfs een opdracht voor 56 dollarcent per uur. De Filippijnse is een manusje-van-alles: ze organiseert gegevens in Excel, onderzoekt op internet, werft leden voor bedrijfspagina’s op Facebook en beantwoordt e-mails van klanten. De kwaliteit van haar werk wordt gewaardeerd, getuige de reacties op haar profielpagina.

‘Tarieven zijn beledigend’
Op een forum van oDesk is Angelica in discussie met de Amerikaanse Polly. De freelance tekstschrijver, webontwikkelaar en videoproducent is geschrokken van de lage tarieven. Normaal werkt ze voor 75 à 85 dollar per uur. “Extreem concurrerende prijzen”, vindt de freelancer. “De lage tarieven op deze site zijn belachelijk, beledigend en beschamend.” Woedend is ze over een opdrachtgever die slechts 25 dollar bood voor het maken van een videocommercial, inclusief het scenario, spraak en muziek. Met babysitten verdienen tienermeisjes al meer, weet Polly. “Een goede commerciële editor kost in Amerika tussen de 100 en 250 dollar per uur”, foetert ze. “Is het oDesk-model misschien gebaseerd op een Derde Wereld-economie?”

Het antwoord daarop zal ze niet van oDesk.com krijgen. Over tarieven meldt de site slechts dat die afhankelijk zijn van het type werk, de vaardigheden van de contractant, zijn arbeidsverleden en reputatie. Dat klinkt plausibel, maar de praktijk is natuurlijk een andere: mensen uit lagelonenlanden bederven op oDesk.com de markt voor Britten, Amerikanen, Duitsers, Nederlanders en alle andere westerlingen die een maandelijkse huur of hypotheek van honderden dollars per maand op moeten hoesten. De Amerikaanse Polly kan de site dus beter de rug toe keren. En maar hopen dat opdrachtgevers haar niet inruilen voor een Filippijnse Polly.

Westerse werkgevers, Aziatische werknemers
In juli betaalden zo’n 250.000 organisaties op oDesk voor 1,8 miljoen arbeidsuren. Een verdubbeling ten opzichte van het jaar ervoor. In een speciale uitgave over arbeid van The Economist wordt de site deze week genoemd als een bedreiging voor hoogopgeleide westerlingen. “Het is nog klein, maar oDesk laat zien hoe globalisering en innovatie in informatietechnologie, twee grote trends die al een tijdje gaande zijn, de wereld terugbrengen tot één arbeidsmarkt”, schrijft Matthew Bishop.

Hij merkt op dat de werkgevers vooral uit rijke economieën komen en de actieve freelancers uit ontwikkelingslanden. “Een opdracht laten uitvoeren via oDesk kan de kosten terugbrengen tot 10 procent van het gebruikelijke tarief.” De verplaatsing van werk naar het buitenland, tegen lagere arbeidskosten, raakt na de fabrieksarbeiders nu ook de bureaumedewerkers die leven van ICT, redactie, kantooradministratie of juridisch advies. “Dit zal waarschijnlijk impact krijgen op lonen wereldwijd.”

De keerzijde van de platte aarde
Die impact illustreert Bishop met twee reacties. “In een week verdien ik op oDesk wat ik eerst per maand als lerares kreeg. Ik heb nu veel meer tijd voor mijn familie”, zegt Ayesha Sadaf Kamal, een tekstschrijver uit Islamabad, Pakistan. De andere kant van de medaille ondervond Janet Vetter, die in loondienst voor een tijdschrift in New York werkte. “Ik voel me nu geïsoleerd als freelancer en heb sinds begin dit jaar geen zorgverzekering meer. Dat is te duur”, zegt ze tegen Bishop.

De arbeidsverdeler oDesk laat de keerzijde zien van wat Thomas Friedman in zijn boek The World is Flat in 2005 bejubelde. Waar vroeger de internationale handelsroutes alleen bereden konden worden door vertegenwoordigers van regeringen en bedrijven, hebben burgers aller landen nu de mogelijkheid om via internet zelf hun diensten aan te bieden. Concurrentie in zijn puurste vorm. Maar de vraag is of westers kantoorpersoneel dat ook zo ervaart: alleen al de lunch van een freelancer kost meer dan hij in een ochtend op oDesk kan verdienen.

Gepubliceerd: NRC