Eeuwelingen worden een normaal verschijnsel. Geen reden tot feest

Meer dan een kwart van de twintigjarigen zal in 2092 honderd jaar worden. Een derde van de baby’s zal die leeftijd in 2112 bereiken. De vraag is of we dat moeten vieren. Toekomstige eeuwelingen zijn namelijk ongezonder en afhankelijker dan de uitzonderlijke overlevers van nu.


De cijfers komen van het ONS, het Britse overheidsbureau voor de statistiek dat maandag spectaculaire grafieken over levensverwachting en demografische ontwikkelingen presenteerde. Cijfers die betrekking hebben op de Britse bevolking, maar ook een indicatie zijn voor wat Nederland te wachten staat. Volgens de Verenigde Naties hebben wij zelfs een hogere levensverwachting dan de Britten (81,9 tegen 81,6).

Individueel mogen we de wens koesteren honderd jaar te worden, maar als samenleving krijgen we er behoorlijk wat zorgen bij. De statistici laten zich daar niet over uit, maar het International Longevity Centre, een Britse danktank die waarschuwt voor een ‘explosie van eeuwelingen’, luidde in november de noodklok.

Geen overlevers, maar mensen die in leven worden gehouden

In 2066 zijn er volgens het ILC al zo’n half miljoen Britse eeuwelingen, eind november stond de teller op 12.640 mensen. De meerderheid valt nu in de leeftijdscategorie 100-104, slechts één op de twintig is 105 tot 115 jaar oud. ‘Supereeuwelingen’ zullen uitzonderlijk blijven, vermoedt het ILC. Maar besef wel dat achter de groep eeuwelingen een steeds grotere groep negentigers zit.

De eeuwelingen van nu zijn niet representatief voor de eeuwelingen van de toekomst, merkt het ILC op. Honderdjarigen van nu zijn namelijk over het algemeen gezonder dan de veel grotere groep negentigjarigen. Niet-overdraagbare ziektes als kanker, diabetes, hart- en vaatziekten lijken minder vat op hen te hebben. Ook is hun conditie beter, mogelijk door een gezondere levensstijl in voorgaande jaren. Door beroertes worden ze nauwelijks getroffen. Dementie blijft echter hun grootste bedreiging.

Dat deze eeuwelingen de honderd gepasseerd zijn, hebben ze vooral aan hun sterke lichaam te danken. Van toekomstige eeuwelingen kan dat niet gezegd worden, voorspelt het ILC. Die mogen vooral de medische wetenschap prijzen. En dat is het probleem: wat is de levenskwaliteit van toekomstige eeuwelingen als zij de dag door moeten komen met slangen, buizen en een cocktail aan medicijnen? Hoe moet het als zij – in tegenstelling tot de eeuwelingen van nu – volledig hun zelfstandigheid verloren zijn? Toekomstige eeuwelingen zijn geen ‘overlevers’ maar mensen die ‘in leven worden gehouden’. Een belangrijk verschil, aldus het ILC.

Gaat bejaard kind van 80 nog voor moeder van 105 zorgen?

Vrouwen hebben de grootste kans om de honderd te passeren. 39 procent voor meisjesbaby’s en 32 procent voor jongensbaby’s. Dat lijkt in het voordeel van vrouwen, maar armoedeval dreigt als ze vroeg het pensioen van hun partner verliezen en financiële lasten niet meer kunnen delen. Alleen al hierom is het zaak de arbeidsparticipatie van vrouwen te bevorderen en de pensioensleeftijd te verhogen. Misschien is het redelijk om van vrouwen te eisen dat ze langer dan mannen doorwerken. Ze leven immers ook langer.

‘Wie dan leeft, wie dan zorgt’, luidt het gezegde. Maar hoe moet dat als je zelf tachtig bent en je vader of moeder 105? Zijn ‘bejaarde kinderen’ wel in staat de mantelzorg te verlenen die vijftigers van nu vanzelfsprekend vinden? Het ILC vindt in ieder geval dat oude werknemers meer verlofdagen moeten krijgen om voor hun ouders te zorgen, maar heeft nog geen oplossing voor het massaal wegvallen van mantelzorgers. Dat komt dus op het bordje van de professionele zorg of een eventuele dienstplicht voor jongeren. Het is echter maar de vraag of gevoelens van eenzaamheid daarmee weggenomen kunnen worden.

David Sinclair, hoofd onderzoek en beleid van het ILC, heeft er een hard hoofd in. “We zijn slecht in plannen, als politici en als individuen”, zegt hij in The Guardian. We handelen volgens hem naar de problemen die nu op ons bordje liggen, terwijl er een demografische verschuiving met enorme consequenties dreigt. “We zullen ouder worden, maar in slechtere gezondheid en met een hoger risico op eenzaamheid en ontoereikende accommodatie.”

Gepubliceerd: NRC