Bestel bij:
Dejongsteven@gmail.com
  • 01
    sep
    2009

    Solliciteren? Veroordeelden en verdachten, opgepast!

    Ooit eens diefstal gepleegd, dronken van de weg gehaald of iemand het ziekenhuis ingeslagen? Pas dan maar op, want kerfstok en carrière vormen een slechte combinatie. Zelfs als je ergens van verdacht wordt, kan dat bij een sollicitatie aan het licht komen.

    Jaap zit in zak en as. Hij studeert al drie jaar aan een lerarenopleiding, maar een stage op een school kan hij wel vergeten. Zelfs een carrière als docent zit er niet meer in, zo vreest hij. Het probleem: de Verklaring omtrent het gedrag (VOG) is hem geweigerd, omdat hij een jaar geleden iets heeft gestolen en daarvoor is veroordeeld. Op het forum van Infopolitie.nl vraagt hij om hulp.

    Veroordeeld maar niet vergeten

    Hij is niet de enige. Op internetfora wemelt het van de vragen over de consequenties van een justitieel verleden. Op Gratisadviseurs.nl, een site waar deskundigen vragen beantwoorden van willekeurige bezoekers, wil een financieel dienstverlener weten of een uit de hand gelopen avondje stappen gevolgen kan hebben in een sollicitatie bij een andere werkgever. “Door emoties heb ik iemand bedreigd en hier heb ik ook een boete voor gekregen”, zo licht hij het voorval toe.

    Een ander heeft het nog bonter gemaakt, zo blijkt uit zijn relaas. “Ik ben in februari 2005 door de rechter veroordeeld tot een taakstraf van 120 uur, verplichte dadertherapie en een voorwaardelijke gevangenisstraf met een proeftijd van twee jaar.” Binnenkort gaat hij aan de slag bij een ICT-bedrijf. Eén probleem, eerst moet hij nog even een VOG overleggen.

    Registers opentrekken

    Dat er zoveel vragen over de VOG komen is niet vreemd. Ieder geval wordt apart bekeken en beoordeeld. De hele procedure ziet er als volgt uit. Je toekomstige werkgever kan, indien hij dat nodig acht of daartoe van overheidswege verplicht is, jou verzoeken een Aanvraagformulier VOG Natuurlijke Personen in te vullen. Doorgaans gebeurt dat aan het eind van de sollicitatieprocedure. Op dat formulier omschrijft je (toekomstige) baas de functie en bijbehorende taken en verantwoordelijkheden. Op hetzelfde papier vul jij je personalia in.

    De gemeente neemt het formulier in ontvangst (kosten: dertig euro en vijf cent), vult het aan met gegevens uit de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA) en stuurt het door naar het Centraal Orgaan Verklaring Omtrent het Gedrag (COVOG). Het COVOG stelt namens het ministerie van Justitie een onderzoek in. Het uitvoeringsinstituut trekt alle registers open: waaronder die van de politie, het Openbaar Ministerie, de Reclassering en het Justitieel Documentatie Systeem. Binnen vier weken krijg je de uitslag thuisgestuurd. Dat kan de VOG zelf zijn of een ‘voornemen tot weigering’, waar je een reactie op kunt geven met tegenargumenten. In beroep gaan kan pas als de afwijzing definitief is.

    Voor Patrick Janssen is dat niet nodig. Hij is met vlag en wimpel geslaagd voor de gedragstoets. De VOG heeft hij nodig als groepsleider bij Scouting. Het bewijs heeft hij gepubliceerd op zijn weblog. Justitie schrijft over hem dat “gelet op het risico voor de samenleving (..) en na afweging van het belang van betrokkene, niet is gebleken van bezwaren tegen betrokkene”. De VOG wordt afgegeven op grond van artikel 28 van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens.

    Relevantie van het delict

    “De gegevens worden in samenhang gewogen en beoordeeld”, schrijft Justitie op haar website. Toch zijn er richtlijnen waaruit je kunt afleiden of je moet vrezen voor een afwijzing. Als de registers aangegeven dat je de afgelopen vier jaar niet in aanraking bent gekomen met justitie of politie, dan hoef je je geen zorgen te maken. Is dat wel het geval dan is er nog geen man over boord. Het gaat namelijk om de aard van het delict. “Dronken rijden is voor een onderwijzer niet relevant, maar voor een taxichauffeur wel”, aldus het ministerie. Zwaardere vergrijpen blijven je echter wel achtervolgen: als je een gevangenisstraf hebt gehad of veroordeeld bent geweest voor een zedendelict – ook al is dat meer dan vier jaar geleden – dan kan de VOG alsnog afgewezen worden.

    Gegevens inzien

    Een VOG-toetsing vindt alleen plaats als er een derde partij bij betrokken is. Een werkgever of een buitenlandse overheid waarvan je een visum of werkvergunning wilt. Maar als je toch een inschatting wilt maken van je kansen – en je niet precies meer weet wat je hebt uitgespookt – dan kun je je strafblad inzien bij de plaatselijke rechtbank. Daarvoor moet je overigens wel eerst een verzoek indienen bij de Justitiële Informatiedienst (JustID) te Almelo. Neem een klein fototoestel of telefoon met goede camera mee, want kopiëren mag officieel niet. En dat is vreemd, want het gaat tenslotte over jou.

    Verdachten hebben een probleem

    Hoe zit het eigenlijk met lopende zaken? Daarover kwam ook een vraag binnen op Gratisadviseurs.nl. Een vrouw schrijft dat ze verdacht wordt van medeplichtigheid aan een inbraak bij haar voormalige werkgever. “Hier is echter geen bewijs voor”, stelt ze. En ze zou het ook echt niet hebben gedaan. Van een veroordeling is overigens nog geen sprake, maar ze is wel bang dat ze nu geen VOG krijgt. Die heeft ze nodig voor haar aanstaande betrekking in een supermarkt.

    Strafrechtadvocaat Joost van Breukelen kan haar vrees niet wegnemen. Sterker nog, hij antwoordt de vrouw dat ze rekening moet houden met afwijzing. “Er hoeft nog geen sprake te zijn van een veroordeling. Een verdenking is voldoende om een dergelijke verklaring af te wijzen. Uiteraard kunt u de verklaring dan opnieuw aanvragen als u bent vrijgesproken of wanneer de zaak onvoorwaardelijk is geseponeerd.” Tot overmaat van ramp schrijft hij dat het wel twee jaar kan duren voordat ze een dagvaarding krijgt.

    Dat is een discussie waard. Is het wel eerlijk dat verdachten minder kans maken op een Verklaring omtrent het gedrag? Stel, je wordt beschuldigd van een verduistering waar je niets van af weet en loopt daardoor op het allerlaatste moment je droombaan mis; je moet dan wel heel innemend zijn om je vertrouwen in de rechtsstaat niet te verliezen.

    Gepubliceerd: NRC

NRC

Voor NRC Handelsblad, nrc.nl en nrc.next schreef ik sinds mijn aanstelling in september 2007 meer dan 800 artikelen. De meeste daarvan als opiniemaker voor nrc.nl.

Over de auteur

Steven de Jong (1981) is opinieredacteur van NRC Handelsblad. Op deze site kunt u zijn artikelen uit de periode 2001-heden lezen. Artikelen voor 2007 zijn geschreven voor andere media. Zie ook de rubrieken Boeken, Fictie (korte verhalen), Onderzoek, Freelance en Blog.
E-mail: dejongsteven@gmail.com
  • Volg Steven de Jong op Twitter!
  • Volg Steven de Jong op LinkedIn!